De Woningwet dateert van 1901 en trad in werking in 1902. Particuliere instellingen konden financiële steun krijgen van het rijk indien ze werden erkend als ‘toegelaten instelling’. De overheidssteun bestond uit voorschotten en exploitatiesubsidies. Er werden veel instellingen opgericht die iets aan de schrijnende woonomstandigheden wilden doen. Een gedeelte kwam voort uit de eerder genoemde semi-filantropische organisaties, terwijl een ander gedeelte voortkwam uit emancipatiebewegingen met een sociaal-democratisch (AWV, Eigen Haard), protestants (Patrimonium) of katholiek (Het Oosten, dr. Schaepman) karakter. Ook waren er verenigingen van spoorwegpersoneel, onderwijzers (ACOB) en de arbeiders van de gemeentetram (Rochdale). Amsterdam is eigenlijk de enige Nederlandse stad waar al voor de Eerste Wereldoorlog sociale woningbouw van enige omvang tot stand kwam.

De eerste echte woningwetwoningen in Amsterdam werden in 1909 opgeleverd door Rochdale in de Van Beuningenstraat van architect Van der Pek. Deze woningen waren voorzien van eigen slaapvertrekken en een ‘privaat’. Goede voorbeelden van deze vroege sociale woningbouw zijn het Transvaalplein in Oost van Berlage, opgeleverd in 1913 en het Van Beuningenplein in Westerpark van architect De Bazel (1918). Het complex aan het Van Beuningenplein is gebouwd in opdracht van de vereniging ‘De Arbeiderswoning’. De woningen waren destijds vooral bedoeld om onder de kostprijs aan grote gezinnen te verhuren. Beide complexen zijn in eigendom van de AWV. Ook in het noordelijk deel van de Indische Buurt tussen de Zeeburgerdijk, Borneostraat en Molukkenstraat zijn in deze periode veel sociale huurwoningen gebouwd. Hier hebben de Alliantie Amsterdam en Eigen Haard veel bezit. Na de Indische Buurt West, zijn de Spaarndammerbuurt en Staatsliedenbuurt koplopers waar het de vroege sociale woningbouw betreft.

Terug naar de overzichtspagina