Over de Bouwjarenkaart
De Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties bestaat in 2007 negentig jaar. Ter gelegenheid daarvan bevat de Atlas Sociale Woningbouw 2007 een speciale kaart van geheel amsterdam (schaal 1:20.000) met het corporatiebezit in zeven bouwperioden. Deze perioden hebben niet dezelfde lengte, maar markeren omslagen in bouwstijl of bijzondere gebeurtenissen. Zo markeert het jaar 1909 de oplevering van de eerste echte Woningwetwoning. In 1919 kwam de woningbouw na de Eerste Wereldoorlog weer goed op gang en kon de ring ’20-’40 worden gebouwd. Het algemeen uitbreidingsplan van 1934 kon eigenlijk pas na de Tweede Wereldoorlog worden uitgevoerd. Daarom hebben we 1946 als start van de volgende periode genomen. Het jaartal 1967 markeert het begin van de hoogbouwperiode, waarbij grote flatgebouwen werden gebouwd, vooral in de Bijlmermeer en Amsterdam Noord (Molenwijk en Het Breed). In 1975 werden de laatste flats opgeleverd in de Bijlmer. In 1976 vond met de oplevering van de eerste (middelhoogbouw)woningen in Holendrecht een nieuwe omslag plaats. Het jaar 1990 tenslotte markeert de overgang van honderd procent sociale huur naar meer bouwen voor de markt. De selectie van bouwperioden is gebaseerd op het jaar van oplevering en niet op het jaar van omslag in het denken of beleid. Zo tekent de omslag naar meer marktwoningbouw zich al eind jaren tachtig af, maar de eerste marktwoningen zijn in 1990 opgeleverd. Verder geldt uiteraard dat de grenzen tussen de bouwperioden minder hard zijn dan hier aangegeven. Met andere argumenten zou men voor een andere indeling kunnen kiezen.

De zeven bouwperioden
Vóór 1909: de voorlopers van de woningcorporaties
1909-1918: de eerste woningwetwoningen
1919-1945: ring '20-'40
1946-1966: vroeg naoorlogse stadsuitbreidingen
1967-1975: hoogbouw
1976-1989: stadsvernieuwing en uitbreiding
1990-2007: differentiatie en menging in hoge dichtheid

Oude en nieuwe stad
Stadsvernieuwing is een continu proces. Aan het eind van de negentiende eeuw maakten krotten in de jordaan plaats voor nieuwbouw van de voorlopers van de corporaties. Tijdens de periode van stadsvernieuwing in de jaren tachtig en negentig van de twintigste eeuw zijn in de negentiende-eeuwse gordel en het centrum veel oude particuliere huurwoningen vervangen door nieuwe sociale huurwoningen. Zodoende is er in stadsdelen als Centrum, Westerpark, Oud-West, Oost/Watergraafsmeer een zeer gemengd beeld ontstaan (qua bouwperiode). Er wordt wel eens gesproken over de vooroorlogse stadsdelen binnen de ring en de naoorlogse stadsdelen daarbuiten. Deze typering slaat echter vooral op de oorspronkelijke groeiperiode van die wijken en niet op de bouwperiode van het corporatiebezit. Vijfenzestig procent van het corporatiebezit in het centrum is bijvoorbeeld na 1976 gebouwd.

Bij de stadsvernieuwing van de ring ’20-’40 is de nadruk in de vooroorlogse wijken meer komen te liggen op renovatie dan op sloop-nieuwbouw. Dat is goed te zien in een stadsdeel als De Baarsjes waar 91 procent van het corporatiebezit gebouwd is in de periode 1919-1945. Stadsdeel Zuidoost wordt vaak geassocieerd met de hoogbouw uit het eind van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig, maar de woningbouw uit de periode daarna (1976-1989) maakt een veel groter aandeel uit van het corporatiebezit in dat stadsdeel (65 procent versus 28 procent). Door de stedelijke vernieuwing is bovendien het aandeel van de hoogbouw afgenomen ten faveure van nieuwbouw. Stadsdeel Noord is sterk gedifferentieerd naar bouwperiode en woonmilieu. Hier treffen we nieuwbouwwijken naast vooroorlogse tuindorpen. In de Westelijke Tuinsteden overheersen nog steeds de woningen uit de oorspronkelijke bouwperiode 1946-1967. In Geuzenveld-Slotermeer maken deze zelfs negentig procent van het corporatiebezit uit. ‘Nieuw’ West is dus wat bouwperiode van de corporatiewoningen betreft ouder dan het centrum.

Door de nieuwbouw van wijken als Nieuw Sloten, Eendracht en De Aker is de differentiatie van het corporatiebezit naar bouwperiode wel toegenomen. De komende jaren zal de stedelijke vernieuwing van de Westelijke Tuinsteden bijdragen aan een toenemende differentiatie naar bouwperiode. de eerste resultaten daarvan zijn het best zichtbaar in stadsdeel Osdorp, waar de vernieuwingsoperatie het verst is gevorderd, bijvoorbeeld in het Zuidwestkwadrant.

Meer over het corporatiebezit naar bouwperiode
Terug naar overzichtspagina