Volgens het regeerakkoord moesten de corporaties voor het wijkenbeleid van het kabinet hun portemonnee trekken. Na veel getouwtrek kwam er in 2007 een akkoord met Aedes, de vereniging van woningcorporaties. De corporaties met bezit in die wijken zouden daar tien jaar lang jaarlijks 250 miljoen euro extra investeren. De overige corporaties betalen uit solidariteit 75 miljoen euro per jaar mee, uit te keren als bijzondere projectsteun.

De corporaties deden Ella Vogelaar tot twee keer toe een voorstel hoe die solidariteit kon worden geregeld. Maar het ging de minister niet ver genoeg. Daarop besloot ze de corporaties buiten de 40 wijken een heffing op te leggen. De corporaties hebben de eerste 75 miljoen euro voor 2008 veelal onder protest inmiddels gestort bij het Centraal Fonds.

Maar Ella Vogelaars opvolger Eberhard van der Laan voorzag nog mogelijke problemen met 'Brussel'. Want is de projectsteun wel geoorloofde staatssteun? In afwachting van het antwoord werd de formele behandeling van de principiële en praktische bezwaren van meer dan 200 betalende corporaties aangehouden. Voor de zekerheid werd de 75 miljoen euro over 2008 niet uitbetaald.

Dit veroorzaakte een tamelijk bizarre situatie, omdat de plannen inmiddels voor projectsteun waren ingediend en in gang waren gezet. Dat komt bij dat de corporaties behoorlijk last hebben van de economische crisis en krap bij kas zitten. Zij kunnen het geld, dat nu wegroest op een rijksrekening, heel goed gebruiken.

Nu blijkt dat 'Brussel' geen afzonderlijke behandeling van de bijzondere projectsteun wil. Zij zal dit in het licht van het gehele Nederlandse volkshuisvestingsdossier bezien, maar dit speelt al zeker sinds 2005. Dus wanneer komt Brussel met een uitspraak? Het is dan niet vreemd dat de corporaties geen nieuwe plannen voor 2009 willen indienen, nu het geld voor 2008 nog niet eens binnen is.

Het is de minister duidelijk geworden dat de Vogelaarheffing veel kwaad bloed heeft gezet. Hij wil wel zoeken naar een alternatief voor de heffing, als dan maar de opgestelde plannen volledig worden uitgevoerd. Over een alternatief valt natuurlijk te praten, maar minder geld zal toch effect hebben op de plannen.

Tot slot lijkt Van der Laan andere accenten te leggen. Hij heeft al menigmaal zijn zorgen geuit over de situatie in de krimpregio's. Het is pay back time, zo heeft hij gezegd. Zoals de krimpregio's ooit hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de Randstad, zo zou de Randstad nu solidair moeten zijn met het krimpende platteland.

Daar is misschien wel wat voor te zeggen, maar dat zet het 40 wijkenbeleid wel in een ander daglicht. Waar legt het kabinet nou haar prioriteit? En is het risico niet groot dat de beschikbare middelen te versnipperd worden ingezet? Het is niet moeilijk te voorspellen dat opnieuw politieke discussie zal ontstaan over het 'hoe en wat' van de wijkaanpak in de komende jaren en de financiering daarvan. Eén ding is zeker: wil de wijkaanpak succesvol zijn, dan is consistent beleid en lange adem noodzakelijk.

Dit opiniestuk werd op 4 augustus 2009 geplaatst op de website van Cobouw: www.cobouw.nl

Door Hans van Harten, directeur van Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties